Tên thường gọi: Mọt đục cành
Tên khoa học: Xyleborus morstatti
Các loại cây trồng thường bị hại: Cà phê, bơ, ca cao, xoài, dầu cọ,...


Kích thước chữ
Tên thường gọi: Mọt đục cành
Tên khoa học: Xyleborus morstatti
Các loại cây trồng thường bị hại: Cà phê, bơ, ca cao, xoài, dầu cọ,...
Mọt trưởng thành là bọ cánh cứng, đầu gục về phía trước, cơ thể có nhiều lông mềm màu hung, dài khoảng 1,4–2 mm. Vòng đời kéo dài 31–48 ngày: trứng (5–6 ngày), ấu trùng (12–15 ngày), nhộng (7–8 ngày), trưởng thành (16–19 ngày). Mọt thường tấn công cành tơ hoặc chồi vượt, đục lỗ nhỏ (1–2 mm) ở mặt dưới cành để làm tổ và đẻ trứng.
- Con cái: Màu nâu sẫm, cánh màng, dài 1,6mm - 2mm. Có cánh và bay được.

- Con đực: Màu nâu, cơ thể dài 1mm, không có cánh màng, không thể bay.

Rất nhiều trường hợp bà con chẩn đoán sai bệnh dẫn đến dùng sai thuốc, vừa tốn chi phí vừa mất thời gian vàng để cứu cây. Hãy đối chiếu qua bảng phân biệt sau:
| Triệu chứng điển hình | Nguyên nhân chính |
| Có lỗ đục rõ ràng + Mùn cưa đùn ra | Mọt đục cành |
| Khô từ đầu cành nhưng không có lỗ đục | Bệnh do nấm (Nấm hồng, nấm khô cành) |
| Vàng lá toàn cây + Rễ kém phát triển, thối rễ | Tuyến trùng hoặc bệnh hại rễ |
| Khô cành từ phía trong tán, nơi ẩm ướt | Nấm hồng hoặc bệnh cành do độ ẩm quá cao |
Nhiều người nghĩ mọt đục làm chết cành nhưng thật ra không phải vậy. Mọt đục cành (thường thuộc nhóm xén tóc nhỏ hoặc mọt Ambrosia) không bao giờ "đơn thương độc mã". Chúng gây hại theo một cơ chế phức tạp:
Tổn thương cơ học: Mọt đục sâu vào cành tạo đường hầm để sinh sống và đẻ trứng, trực tiếp cắt đứt mạch dẫn nước và dinh dưỡng nuôi cành.
Hiệu ứng cộng sinh: Khi di chuyển, mọt mang theo bào tử nấm cộng sinh (Ambrosia). Nấm này phát triển trong mô gỗ, làm tắc nghẽn hoàn toàn mạch dẫn, khiến cành bị khô và chết nhanh hơn.
Yếu tố cơ hội: Mọt đặc biệt thích tấn công những vườn cây đã suy yếu trước đó do thiếu dinh dưỡng, gặp hạn hán, ngập úng, hoặc đang bị tuyến trùng, bệnh rễ bủa vây.
- Cành, chồi có dấu hiệu héo, trên cành chỉ còn vài cặp lá ở ngọn. Quan sát trên cành, chồi thấy có các lỗ rỗng do mọt đục.
- Đối với các cành tơ, chồi vượt: cành bị héo lá rụng, chỉ còn vài cặp lá ở đầu cành.
- Đối với các cành lớn: các vảy cành đen lại, các cặp lá gần lỗ đục và đầu cành bị rụng.
- Dấu vết bên trong: Khi bẻ đôi cành bị nghi ngờ, bên trong có đường hầm rỗng đen, có thể thấy rõ nấm cộng sinh hoặc mọt non đang trú ngụ.

Thời điểm gây hại: Mọt hoạt động mạnh vào cuối mùa mưa và đầu mùa khô (tháng 9–12), đặc biệt bùng phát vào tháng 12–1.

- Mọt đục phá khiến cành khô héo, chết, không thể mang hoa, tạo quả.

- Đối với các cành già, cành có đường kính >9mm, mọt tấn công sẽ khiến cành gãy vào giai đoạn mang quả, gây thiệt hại nặng nề về sản lượng quả.
- Mọt tấn công mạnh nếu không có giải pháp phòng ngừa và khắc phục kịp thời sẽ gây suy giảm tuổi thọ cây, ảnh hưởng đến kinh tế của bà con trồng cà phê.

Để dập dịch mọt đục cành tận gốc, hãy từ bỏ thói quen "cứ thấy mọt là mua thuốc về xịt". Thay vào đó, hãy áp dụng nghiêm ngặt quy trình 4 bước sau:
Thuốc bảo vệ thực vật không thể thấm sâu vào tận cùng đường hầm của mọt. Do đó, việc cắt bỏ cành bệnh là bắt buộc:
Cắt thấp hơn vị trí lỗ đục từ 10–20 cm để đảm bảo loại bỏ toàn bộ trứng và mọt non.
Gom toàn bộ cành đã cắt ra khỏi vườn để tiêu hủy (đốt hoặc chôn sâu). Tuyệt đối không để cành khô trong vườn vì mọt sẽ bay sang cây khác.
Giai đoạn chớm bị: Khi mới phát hiện vài lỗ đục rải rác, cần xử lý ngay lập tức để khoanh vùng.
Giai đoạn lan rộng: Nếu mọt đã bùng phát toàn vườn, phải tiến hành cắt cành và xử lý đồng loạt, không được làm sót bất kỳ cây nào.
Phun sương mù đại trà ngoài vỏ cây thường không mang lại hiệu quả cao. Khi phun thuốc cần lưu ý:
Nhắm thẳng vào mục tiêu: Phun tập trung vào cành, thân, đặc biệt là các vị trí đang bị mọt tấn công.
Ưu tiên các dòng thuốc có tính lưu dẫn, thấm sâu mạnh để tác động vào bên trong mạch gỗ.
Phun lặp lại theo chu kỳ nếu áp lực dịch hại trong khu vực đang cao.
Kết hợp thuốc trừ nấm: Nên pha thêm thuốc đặc trị nấm để tiêu diệt nấm cộng sinh Ambrosia đi kèm.
Mọt chỉ thích những cây "yếu ớt". Để mọt không có cơ hội quay lại, hãy nâng cao sức đề kháng cho cây:
Tưới nước hợp lý và đầy đủ trong mùa khô, tránh để cây bị stress do hạn hạn.
Bón phân cân đối, bổ sung trung vi lượng để cây khỏe mạnh.
Quản lý tốt tuyến trùng và bệnh rễ để bộ rễ luôn khỏe, hấp thu dinh dưỡng tốt.
Cắt tỉa tạo tán thông thoáng, tránh để vườn quá rậm rạp tạo độ ẩm cho nấm và mọt cư trú.
Sử dụng BS25 - Insect chứa nấm xanh, nấm trắng, có khả năng đối kháng với các tác nhân sâu, côn trùng gây hại. Cụ thể, sau khi bám vào mọt đục cành, nấm trắng sẽ ký sinh, hút chất dinh dưỡng của mọt đồng thời tiết chất độc khiến mọt suy yếu, bệnh và chết chỉ sau 3 - 4 ngày.
BS25 - Insect là sự kết hợp giữa ứng dụng công nghệ hiện đại vào thực tiễn canh tác. Sản phẩm đem lại hiệu quả cao, an toàn, không gây hại đến sức khỏe con người, hoàn toàn phù hợp với xu hướng nông nghiệp bền vững mà nền nông nghiệp toàn cầu đang theo đuổi.
- Xử lý: Pha 200g sản phẩm BS25 - Insect với 200 lít nước.
Phun ướt đẫm thân, cành, quả, phun cành mang quả và quả, nơi thường xuyên bị mọt tấn công từ 2 - 3 lần, mỗi lần cách nhau 5 - 7 ngày khi phát hiện có mọt xuất hiện trên vườn hoặc tẩm BS25 - Insect vào bông và nhét vào lỗ đục của mọt.
- Phòng ngừa: Pha 200g sản phẩm BS25 - Insect với 400 lít nước.
Phun ướt đẫm thân, cành, phun kỹ thân, cành, nơi thường xuyên bị mọt tấn công định kỳ 3 - 4 lần/ vụ.
Lưu ý: Nên phun kỹ bề mặt sau của lá và vùng đất dưới gốc cây để tăng hiệu quả phòng trừ mọt đục cành.
- Sử dụng các thuốc hóa học chứa các hoạt chất: Diazinon, Cypermethrin, Chlorpyrifos Ethyl,...
Cảnh báo! Sử dụng thuốc trừ sâu hóa học thời gian dài sẽ khiến bà con suy giảm hệ miễn dịch, dễ mắc các bệnh nguy hiểm như: ung thư, thần kinh, suy giảm thị giác,... Ngoài ra hóa chất tồn dư trong nông sản còn gây khó khăn trong việc tiêu thụ và xuất khẩu.
Sản phẩm sinh học Hiệu quả cao - An toàn không độc hại
Bình luận
Hãy đăng nhập để bình luận