Bã đậu nành (hay bã đậu tương) là một nguyên liệu hữu cơ giàu đạm (nitơ), protein (khoảng 4% protein thô) và các khoáng chất như canxi, magiê, rất phù hợp để làm phân bón hữu cơ cho rau củ và cây ăn trái. Dưới đây cách ủ phân từ bã đậu nành tưới rau trồng cây xanh tốt từ Bác Sĩ Cây Xanh, mời bà con cùng theo dõi.
Ủ bã đậu nành với đất
Phương pháp này đơn giản, dễ làm tại nhà, sử dụng đất vườn để thúc đẩy phân hủy. Nếu có men vi sinh hoặc nấm Trichoderma, thời gian ủ sẽ rút ngắn (25-30 ngày); nếu không có, ủ lâu hơn 1-2 tuần (khoảng 40 ngày). Không cần thêm nước vì bã đậu tự ra nước.
Nguyên liệu cần chuẩn bị
- Bã đậu nành
- Đất thịt
- Men ủ vi sinh hoặc nấm Trichoderma
- Thùng ủ: Dung tích 100-200 lít, đục lỗ thoát nước cách đáy 1 lóng tay (rất quan trọng để tránh ứ nước gây hôi).
Các bước ủ
- Chuẩn bị thùng: Đổ lớp đất thịt đầu tiên dày khoảng nửa gang tay (khoảng 10-15 cm), xới tơi.
- Lớp bã đậu: Đổ lớp bã đậu dày bằng lớp đất, xới tơi để không vón cục.
- Rắc men (nếu có): Rắc lớp mỏng men vi sinh lên bã đậu để thúc đẩy phân hủy.
- Lặp lại lớp: Tiếp tục xen kẽ: đất → bã đậu → men (nếu có). Làm đến hết bã đậu (khoảng 6-7 lớp).
- Lớp cuối: Phủ lớp đất thịt dày 1 gang tay (khoảng 20 cm) để che kín bã đậu.
- Đậy kín: Dùng bạt hoặc nilon đậy thùng để tránh mưa, đặt ở chỗ râm mát (không nắng gắt).
- Quá trình ủ: Không tưới nước. Sau 7-10 ngày, mở ra xới trộn 1 lần. Kiểm tra sau 25-30 ngày: Nếu bã đậu không còn trắng, chỉ còn màu đất (hoai mục hoàn toàn), thì dùng được. Nếu còn trắng, ủ thêm. Nếu khô, tưới ít nước để giữ ẩm.
- Xử lý nước thừa: Nước chảy ra từ lỗ thoát có thể hứng lại, pha loãng tưới cây.
Cách bón
- Bón cho rau (cải cầu vồng, xà lách xoong, cải xoong khêu): Rắc mỏng (nửa-1 lóng tay) quanh gốc, tránh chạm ngọn non để tránh úng. Bón 1 lần/tuần đến 10 ngày.
- Sau thu hoạch (như cải xoong): Cắt sát gốc (chừa 2 mắt lá), bón phân để cây ra ngọn mới nhanh.
- Cho cây ăn trái: Bón tương tự, giúp trái to nhanh.
Ủ bã đậu nành, nấm đối kháng với mật rỉ đường
Phương pháp này sử dụng men vi sinh để tạo dịch phân lỏng, giàu dinh dưỡng, giúp cây hấp thu nhanh và kháng nấm bệnh. Thời gian ủ 15-20 ngày, phù hợp làm dung dịch tưới cho cây sầu riêng, hoa hồng, lan, cây cảnh.
Nguyên liệu cần chuẩn bị
- Bã đậu nành: 20 kg
- Mật rỉ đường: 3 kg.
- Men vi sinh: 60 - 70g
- Nước sạch: 20 lít.
- Thùng ủ kín (tránh ánh sáng trực tiếp).
- Tùy chọn: Nấm đối kháng Trichoderma (tăng sinh khối nấm đối kháng cho dung dịch ủ, phòng bệnh từ nấm trong đất cho cây trồng)
Các bước ủ
- Ủ men vi sinh: Hòa 3 kg mật rỉ đường + 200 g Men ủ vào 20 lít nước sạch. Khuấy đều, đậy kín, ủ ở chỗ tối 24-48 tiếng (đạt pH dưới 4, mùi thơm rượu chua, màu ngà vàng, có váng trắng).
- Thêm bã đậu: Sau 48 tiếng, đổ 20 kg bã đậu nành vào hỗn hợp, trộn đều.
- Ủ kín: Đậy kín thùng, đặt nơi khô thoáng, tránh mưa và nắng. Mỗi 4-5 ngày mở ra xới trộn để xả khí.
- Kiểm tra: Sau 15-20 ngày, dịch phân đạt (mùi thơm, không hôi). Nếu hôi, thêm men vi sinh để khử.
- Bổ sung nếu cần: Nấm đối kháng trichoderma, tăng tốc độ phân huỷ phòng trừ nấm bệnh trong đất cho cây trồng.
Cách sử dụng dịch phân
- Pha loãng: 1 lít dịch + 100 lít nước cho cây ăn trái/cây trồng lớn (tưới ướt lá, thân, gốc).
- Cho cây cảnh: 1 lít + 50 lít nước.
- Cho hoa hồng/lan: 1 lít + 30-40 lít nước.
- Tần suất: 1 lần/tuần, xen kẽ với phân chuối hoặc đạm cá.
- Lợi ích: Tăng hấp thu dưỡng chất, kháng bệnh, bảo vệ môi trường.
| So sánh hai phương pháp | Phương pháp 1 (với đất) | Phương pháp 2 (với mật rỉ và men ủ) |
|---|---|---|
| Thời gian ủ | 25-40 ngày | 15-20 ngày |
| Dạng phân | Phân rắn (dễ bón trực tiếp) | Dịch lỏng (pha loãng tưới) |
| Ưu điểm | Đơn giản, chi phí thấp, không cần mua men | Nhanh, giàu vi sinh, kháng bệnh tốt |
| Nhược điểm | Cần đất nhiều, ủ lâu hơn nếu không men | Cần mua mật rỉ và men ủ, lưu ý xử lý khí |
| Phù hợp | Rau vườn nhỏ, cây ăn trái cơ bản | Cây sầu riêng, hoa lan, cây cảnh |
Lưu ý chung: Luôn ủ ở nơi thoáng, tránh nắng mưa. Không bón phân chưa hoai mục để tránh sốc cây.
