Để sầu riêng ra hoa đều và đậu trái tốt, người trồng cần nắm vững kỹ thuật chăm sóc phù hợp với từng giai đoạn phát triển. Kỹ thuật chăm sóc sầu riêng ra hoa đậu trái quyết định cây cho năng suất cao, chất lượng trái tốt, không ảnh hưởng đến sức khoẻ của cây cho các mùa vụ tiếp theo.
1. Thời Gian Ra Hoa Của Sầu Riêng
Thời gian ra hoa của sâu riêng tùy thuộc vào vùng trồng và điều kiện thời tiết:
- Đông Nam Bộ: Ra hoa tháng 10-12, thu hoạch tháng 5, 6, 7.
- Tây Nguyên: Ra hoa tháng 1,2,3, thu hoạch tháng 7,8,9 và có thể kéo dài qua tháng 10.
- Tây Nam Bộ: Ra hoa tháng 8, 9 và thu hoạch tháng 3, tháng 4.
Để cây ra hoa đúng thời điểm và đạt năng suất cao, cần chuẩn bị kỹ lưỡng từ trước đó.
2. Chuẩn Bị Trước Khi Sầu Riêng Ra Hoa
Với môi trường có nhiệt độ cao, độ ẩm thấp là điều kiện thích hợp để cây sầu riêng phân hoá mầm hoa. Cần thực hiện các kỹ thuật sau để tạo điều kiện tốt nhất cho cây ra hoa.
a. Tỉa Cành, Tạo Tán
- Thời điểm: Sau khi thu hoạch.
- Cách làm:
- Cắt bỏ cành sâu bệnh, cành yếu, cành mọc sát mặt đất, cành mọc chen chúc trong tán.
- Tạo tán thông thoáng để cây nhận đủ ánh sáng, giúp tăng khả năng đậu quả và hạn chế sâu bệnh.
- Lợi ích: Giảm cạnh tranh dinh dưỡng, cải thiện lưu thông không khí trong tán cây.
b. Dưỡng cơi đọt
- Sau khi cắt tỉa tiến hành bón vôi và phun thuốc nấm bệnh nhằm khử khuẩn vườn và nâng pH đất.
- Sau bón vôi 10-15 ngày tiến hành bón phân hữu cơ 25-30kg/ gốc, humic 70-100g/ gốc và phân vô cơ NPK theo tỷ lệ 3:2:1 hay 4:3:2 khoảng 0,75-1kg/ gốc để phục hồi cây và cung cấp dinh dưỡng cho cây phát triển cơi đọt. Bổ sung thêm phân bón lá như đạm cá, amino dưỡng cơi đọt mập khỏe.
- Sau khoảng 45-50 ngày cây sẽ ra được 1 cơi đọt, khi cây vừa nhú cơi đọt cần tiến hành phun thuốc phòng trị nấm bệnh, sâu rầy, nhện đỏ.
- Sau khi cây đã đi được cơi 1 thì tiến hành phun già lá và bón phân vô cơ để dưỡng cơi đọt thứ 2 tiếp. Quản lý sâu bệnh hại, dinh dưỡng bón lá giống như đi cơi số 1.
c. Bón Phân Tạo Mầm Hoa
- Thời điểm: Khi cơi cuối mở 2-3 lá.
- Loại phân:
- Phân lân nung chảy hoặc super lân (P): Thúc đẩy hình thành mầm hoa, đẩy nhanh quá trình già lá, giúp cây chuyển từ giai đoạn sinh trưởng sinh dưỡng sang giai đoạn sinh sản.
- Phân kali (K): Tăng cường quá trình quang hợp và tổng hợp tinh bột, nâng cao sức khỏe cây và khả năng chống đỡ sâu bệnh.
- Cách bón:
- Bón quanh gốc theo hình chiếu tán cây, cách gốc 30-50 cm, kết hợp tưới nước để phân tan đều.
- Kết hợp phun thêm phân bón lá chứa lân, kali, bo (B), và kẽm (Zn) 2-3 lần, mỗi lần cách nhau 7-10 ngày.
d. Xiết Nước Tạo Mầm Hoa
- Thời điểm: Sau khi cây đã hấp thụ lân, kali và lá chuyển qua già.
- Cách làm:
- Ngừng tưới nước hoàn toàn để tạo điều kiện khô hạn, kích thích cây phân hóa mầm hoa.
- Sau khi siết nước 7 ngày tiến hành phun tạo mầm, phun 2-3 lần mỗi lần cách nhau 5-7 ngày. Một số sản phẩm phun tạo mầm như MKP 0-52-34, Lân 86, NPK 10-60-10.
Lưu ý: Theo dõi thời tiết để tránh khô hạn quá mức gây hại cây.
3. Chăm Sóc Giai Đoạn Phân Hóa Mầm Hoa (Nhú Mắt Cua)
Khi mầm hoa nhú (dạng "mắt cua"), cần chăm sóc kỹ để đảm bảo hoa phát triển khỏe mạnh.
a. Phá Miên Trạng
Mục đích: Giúp mầm hoa thoát khỏi trạng thái "ngủ" để phát triển thành hoa.
Cách làm:
- Sử dụng chất phá miên trạng như KNO3 và kích phát tố (theo liều lượng khuyến cáo của nhà sản xuất).
- Phun đều lên mầm hoa khi chúng vừa nhú.
b. Tưới Nước Trở Lại
- Cách làm:
- Khi mắt cua đã sáng hoàn toàn, bắt đầu tưới nước nhẹ, sau đó tăng dần lượng nước.
- Lượng nước tưới tăng từ từ, khi cây mới nhú mắt cua tưới lượng nước khoảng 20-30%, mắt cua dài 2-3cm tăng lượng nước tưới lên 40-50% và tăng dần lên sau mỗi lần tưới. Trước khi cây xổ nhụy 1 tuần bắt đầu giảm lượng nước tưới xuống còn 30% và khi đậu trái mới tăng lượng nước tưới lên từ từ.
- Lưu ý: Tránh tưới quá nhiều gây sốc nước cho cây làm khô rụng mầm hoa.
c. Bón Phân
Loại phân:
- Bón phân hữu cơ vi sinh hoặc phân nở 5-7kg/ gốc.
- Sau bón phân hữu cơ 3- 4 ngày tiến hành bón phân NPK có hàm lượng đạm cao như 30-10-10, 30-9-9, 20-10-10 với liều lượng 0.5-0.7kg/ gốc.
- Bổ sung canxi (Ca) và magie (Mg), kẽm (Zn), GA3, MKP, kali hữu cơ qua phân bón lá.
Cách bón:
Bón quanh tán cây, kết hợp phun phân bón lá chứa bo để tăng khả năng thụ phấn.
d. Phòng Sâu Bệnh
- Kiểm tra: Theo dõi sâu đục hoa, rệp sáp, bệnh thán thư.
- Biện pháp: Sử dụng thuốc bảo vệ thực vật phù hợp, phun trước khi hoa nở để tránh ảnh hưởng côn trùng thụ phấn.
4. Chăm Sóc Giai Đoạn Hoa Nở
Đây là giai đoạn quyết định khả năng đậu trái của sầu riêng.
a. Tỉa Hoa
- Thời điểm: Tỉa bông 3 lần khi mắt cua dài 2-3cm, bông dài 8-10cm và lần 3 khi bông đạt khoảng 40 ngày tuổi.
- Cách làm:
- Xác định vị trí hoa, để hoa theo chùm và dưới bụng cành vị trí mang trái, chùm hoa cách thân chính 30cm, khoảng cách giữa các chùm hoa trên 1 cành từ 15-20cm và tỉa bỏ những chùm hoa ở đầu cành.
- Tỉa bỏ hoa yếu, hoa nhỏ, dị tật, hoa mọc quá dày.
- Lợi ích: Tuyển chọn hoa có chất lượng và khả năng đậu trái, tránh cạnh tranh dinh dưỡng và giúp đọt ra đều hơn.
b. Thụ Phấn
- Sầu riêng thụ phấn nhờ côn trùng (chủ yếu là ong) nhưng bắt buộc phải thụ phấn bổ sung để trái phát triển tròn đều hộc không bị méo mó, dị dạng.
- Thụ phấn bổ sung:Thực hiện vào buổi chiều tối, tốt nhất là lúc 19h-22h vì đây là thời gian hoa bung phấn.
- Lưu ý: Dùng chổi nilon mềm mịn để quét, tránh tác động mạnh đến hoa trong giai đoạn này.
c. Bảo Vệ Hoa
- Mưa lớn: Che phủ gốc hoặc cần thoát nước nhanh để tránh hiện tượng cây bị sốc nước gây rụng hoa.
- Thuốc bảo vệ thực vật: Hạn chế phun khi hoa nở để không ảnh hưởng côn trùng thụ phấn và gây nóng khô hoa.
5. Chăm Sóc Sau Khi Đậu Trái Non
Sau khi hoa thụ phấn thành công và hình thành quả non, cần tiếp tục chăm sóc để quả phát triển tốt.
a. Tỉa Quả
- Thời điểm: Trái được 20-25 ngày sau đậu trái tỉa trái lần 1 và trái được khoảng 40 ngày tiến hành tỉa trái lần 2.
- Cách làm:
- Tỉa bỏ quả nhỏ, méo, sâu bệnh.
- Lần 1 giữ lại số lượng quả phù hợp với 6-8 trái/ chùm và lần 2 giữ lại còn 3-4 trái/ chùm.
- Lợi ích: Đảm bảo quả to, đều, chất lượng cao.
b. Dinh Dưỡng
- Loại phân:
- Bón kali (K) và canxi (Ca) qua gốc (ví dụ: NPK 13-13-20).
- Phun phân bón lá bổ sung trung vi lượng (bo, kẽm), KNO3, Kali hữu cơ để tăng phẩm chất trái.
- Cách bón:
- Bón quanh tán, tưới nước sau khi bón để phân ngấm đều.
c. Quản Lý Nước
- Sau khi đậu trái tăng lượng nước tưới lên từ từ, tránh tăng nhanh đột ngột gây sốc nước rụng trái non. Sau đó giữ độ ẩm đất ổn định, tránh khô hạn hoặc úng nước. Giai đoạn trái sắp thu hoạch thì giảm lượng nước tưới xuống còn 70% để tránh hiện tượng nhão cơm.
d. Phòng Sâu Bệnh
- Sâu bệnh phổ biến: Sâu đục quả, rệp sáp, bệnh thối quả.
- Biện pháp: Phun thuốc phòng trừ định kỳ, kết hợp vệ sinh vườn sạch sẽ.
6. Lưu Ý Chung
- Thời tiết: Nếu mưa nhiều khi ra hoa, bổ sung canxi, chất điều hòa sinh trưởng để giảm chống sốc cho cây giảm hiện tượng khô hoa rụng hoa.
- Giống cây: Điều chỉnh kỹ thuật tùy theo giống sầu riêng (Monthong, Ri6, Dona…).
- Tư vấn chuyên gia: Tham khảo ý kiến người có kinh nghiệm hoặc cán bộ nông nghiệp để tối ưu hóa quy trình.
Kỹ thuật chăm sóc sầu riêng ra hoa đậu trái đòi hỏi sự tỉ mỉ và kiên nhẫn. Bằng cách áp dụng các bước trên, từ chuẩn bị trước khi ra hoa, kích thích tạo mầm hoa, bảo vệ hoa nở đến nuôi trái non, bạn có thể tăng tỷ lệ đậu trái và đạt được vụ mùa năng suất cao. Hãy theo dõi sát sao tình trạng cây và điều kiện thời tiết để điều chỉnh phù hợp nhé!