Bệnh nấm hồng trên sầu riêng là một trong những "kẻ thù" gây thiệt hại lớn về năng suất và chất lượng trái. Dựa trên chia sẻ từ các chuyên gia nông nghiệp, bài viết này tổng hợp thông tin chi tiết về bệnh nấm hồng, cách nhận biết, phòng ngừa và điều trị để giúp bà con nông dân ứng phó kịp thời.
1. Nguyên nhân gây bệnh nấm hồng trên sầu riêng
Bệnh nấm hồng trên cây sầu riêng do nấm hại thuộc chủng Corticium salmonicolor (hay Erythricium salmonicolor) gây ra. Nấm này tấn công bề mặt lá, thân và cành, đặc biệt phát triển mạnh trong điều kiện thời tiết mưa nhiều, ẩm độ cao. Ban đầu, nấm chỉ xuất hiện dưới dạng đốm tròn nhỏ, nhưng sau đó lan rộng nhanh chóng thành mảng lớn nếu không được kiểm soát.
Yếu tố thuận lợi cho bệnh phát triển:
- Vườn trồng dày đặc, thiếu thông thoáng.
- Thời tiết mưa liên tục (ví dụ: ở miền Đông và Tây Nguyên, mưa kéo dài nhiều ngày có thể làm bệnh bùng phát).
- Trồng xen kẽ với các cây khác như mai hoặc mít, nấm hồng dễ lây lan từ các cây này sang sầu riêng.
2. Triệu chứng nhận biết bệnh nấm hồng
Bệnh thường bắt đầu với những đốm nhỏ, riêng lẻ trên lá, thân hoặc cành, sau đó lan rộng thành mảng lớn. Các biểu hiện cụ thể:
- Trên thân và cành: Mảng lớn chạy dọc theo thân hoặc cành, màu đỏ thẫm hoặc cam đậm. Thường xuất hiện ở các chạc ba của cây. Nếu để lâu, gây khô, nứt vỏ, dẫn đến chết cành (thường ở cành có đường kính 1,5-2 cm). Bệnh nặng có thể làm chết nhiều cành, giảm diện tích lá quang hợp, khiến cây suy yếu và trái chậm lớn.
- Trên lá: Phủ lớp bột mịn (bao tử nấm), lan thành mảng lớn, làm lá còi cọc, không quang hợp hiệu quả, dẫn đến rụng lá.
- Màu sắc và hình dạng: Đốm có màu đỏ thẫm hoặc cam đậm, bề mặt mịn như bột, khác với lớp lông nhung khô của bệnh đốm rong.
So sánh mức độ nguy hiểm với các bệnh liên quan:
- Nấm hồng: Nguy hiểm ở mức 6/10, chủ yếu làm chết cành nhỏ, giảm năng suất nếu lan rộng.
- Đốm rong (do tảo gây ra): Cũng 6/10, tấn công lá, làm giảm quang hợp nhưng cây có thể phục hồi bằng cách bắn đọt mới.
- Xì mủ (nứt thân xì mủ): Nguy hiểm nhất (10/10), tấn công rễ và thân, có thể làm chết cây hoàn toàn.
Phân biệt nấm hồng với đốm rong:
- Đốm rong: Do tảo, lớp lông nhung khô, màu đỏ nâu hoặc xanh xám.
- Nấm hồng: Do nấm, bột mịn, màu đỏ thẫm/cam đậm.
Nếu vườn bị nặng, bệnh có thể làm trái chậm lớn, lên cơm kém, đặc biệt ở giai đoạn phân hóa mầm hoa hoặc mang trái 60-80 ngày.
3. Tác hại của bệnh nấm hồng
- Giảm khả năng quang hợp, làm cây suy yếu, lá vàng úa, rụng sớm.
- Chết cành hàng loạt, dẫn đến mất cân bằng dinh dưỡng và giảm năng suất (trái nhỏ, chậm chín).
- Lây lan nhanh qua gió, mưa, dễ gây bùng phát sau 1-2 cơn mưa.
4. Cách phòng ngừa bệnh nấm hồng
Phòng bệnh luôn hiệu quả hơn chữa trị. Bà con cần áp dụng các biện pháp sau:
- Thiết kế vườn: Không trồng dày đặc (xen canh quá gần). Tỉa cành tạo tán thông thoáng để giảm ẩm độ (xem thêm kỹ thuật tỉa cành tạo tán từ các chuyên gia).
- Vệ sinh vườn: Cắt tỉa cành/lá bệnh nặng, mang ra khỏi vườn và tiêu hủy (đốt hoặc chôn). Không để cành bệnh dưới gốc cây.
- Kiểm tra định kỳ: Thường xuyên quan sát vườn, đặc biệt sau mưa kéo dài, để phát hiện sớm.
- Tẩy rong định kỳ: Sử dụng nano đồng rửa vườn tây rong rêu định kỳ, đặc biệt sau khi thu hoạch. Phun khi sáng sớm hoặc chiều mát, và duy trì 2-3 ngày nắng liên tục.
- Tránh trồng xen: Nếu trồng mai, giữ khoảng cách xa, tỉa tán mai và phun thuốc trên mai để tránh lây.
Đối với vườn đã bị, kết hợp phòng ngừa với trị để tránh tái phát.
5. Thuốc đặc trị bệnh nấm hồng trên sầu riêng
Khi phát hiện bệnh, cần xử lý ngay để tránh lan rộng. Các phương pháp từ chuyên gia:
- Hoạt chất hoá học: Sử dụng các nhóm gốc đồng; Triazole kết hợp Phosphorous Acid; Đối với xì mủ cành (thường lẫn với nấm hồng): Xử lý sớm, cân đối dinh dưỡng (tránh dư đạm ở giai đoạn mang trái 60-80 ngày).
- Sử dụng nano đồng rửa vườn tẩy rong rêu, nấm hồng trên cây: Nano Đồng phá vỡ cấu trúc tế bào của tảo và rêu bám trên thân, cành, giúp cây "dễ thở" hơn. Trị nấm hồng, cô lập vết bệnh, làm khô nhanh các vết nấm hồng ở các chạc cây. Sát khuẩn toàn diện: Tiêu diệt bào tử nấm gây nứt thân xì mủ ở sầu riêng, cháy lá và thán thư còn sót lại từ mùa trước.
Thời điểm vàng để rửa vườn, phòng trị nấm hồng cho cây sầu riêng
- Sau thu hoạch: Đây là lúc quan trọng nhất để dọn dẹp mầm bệnh.
- Trước khi làm bông: Giúp cây sạch bệnh, dàn lá khỏe để bước vào giai đoạn nuôi trái.
Nên phun vào buổi sáng sớm hoặc chiều mát. Tránh phun khi trời đang nắng gắt hoặc sắp mưa
6. Lưu ý khi xử lý bệnh nấm hồng trên sầu riêng
- Ưu tiên an toàn: Kết hợp phòng và trị, đặc biệt ở vườn kinh doanh, trồng với diện tích lớn
- Theo dõi thời tiết: Mưa dầm là lúc bệnh bùng phát, cần phun ngừa.
- Sử dụng sản phẩm sinh học an toàn cho sức khoẻ con người vật nuôi, bảo vệ hệ vi sinh vật có lợi
Bằng cách áp dụng các biện pháp trên, bà con có thể kiểm soát bệnh nấm hồng hiệu quả, giúp vườn sầu riêng phát triển khỏe mạnh, mang lại vụ mùa bội thu. Nếu vườn bị nặng, hãy liên hệ BSCX để được tư vấn cụ thể. Chúc bà con thành công!
