Cháy lá ở sầu riêng gây ảnh hưởng rất lớn đến khả năng quang hợp, làm cây sinh trưởng và phát triển kém đặc biệt trong giai đoạn làm bông nuôi trái. Dưới đây là bài tổng hợp chi tiết về hiện tượng cháy lá sầu riêng giúp bà con hiểu đúng, trị trúng và bảo vệ vườn cây của mình.
1. Sầu riêng bị cháy lá giai đoạn làm bông mang trái
Lá cây sầu riêng đóng vai trò quan trọng trong việc quang hợp, tạo ra năng lượng đặc biệt cần thiết trong giai đoạn cây làm bông và nuôi trái. Khi bộ lá bị tổn thương, cháy, rụng gây ảnh hưởng lớn đến tỉ lệ đậu trái, trái dễ rụng, méo, phát triển không đồng đều:
-
Quá trình trao đổi chất bị đình trệ.
-
Cây thiếu năng nượng để nuôi bông, trái => Cây bị stress, dễ rụng bông, trái hàng loạt.
-
Cây buộc phải rút ngược dinh dưỡng từ lá để nuôi bông, tạo thành một vòng lẩn quẩn khiến lá cháy nặng hơn.
2. Nguyên nhân gây cháy lá sầu riêng phổ biến
2.1. Sầu riêng cháy mép lá từ ngoài vô trong
Dấu hiệu:
- Mép lá vàng trước rồi khô nâu
- Cháy từ chóp lan dần vào trong
- Lá hơi quăn, giòn
- Thường xuất hiện sau nắng gắt hoặc sau mưa lớn rồi nắng lại
Nguyên nhân:
- Thường do sốc rễ / mất cân bằng nước, siết nước trong thời kỳ làm bông
- Thiếu nước đột ngột
- Tưới không đều
- Bộ rễ yếu, rễ tơ chết do úng
- Đất bí, thoát nước kém
- Nước nhiễm phèn mặn
Sầu riêng rất nhạy với biến động ẩm độ đất. Khi rễ hút nước kém, lá mất cân bằng nước nên cháy mép trước. Đào nhẹ quanh tán 15–20cm kiểm tra rễ tơ, tình trạng đất.
2.2 Cháy lá kèm vàng giữa gân
Dấu hiệu:
- Thiếu Kali (K): Cháy mép lá già; Mép lá khô xém như bị lửa liếm
- Thiếu Magie (Mg): Vàng giữa gân, gân còn xanh; Sau đó cháy mô lá
- Thiếu Canxi / Bo: Lá non biến dạng; Cháy đầu lá non
Nguyên nhân thiếu, mất cân bằng dinh dưỡng:
- pH đất lệch
- Rễ yếu không hút được nước và chất dinh dưỡng
- Bón nhiều đạm làm đối kháng hấp thu K-Ca-Mg
2.3 Cháy lá từng mảng, lan nhanh sau mưa ẩm
Thường là bệnh do nấm hại Phytophthora (gây cháy lá gián tiếp qua hại rễ) / Rhizoctonia solani (gây cháy lá chết ngọn)/ Colletotrichum (gây thán thư)
Dấu hiệu:
- Vết cháy có ranh giới khá rõ
- Màu nâu đen
- Lan nhanh khi mưa dầm, ẩm cao
- Có thể kèm xì mủ thân, thối rễ nếu nặng
2.4 Cháy lá sau khi phun thuốc / phân bón lá
Nếu vừa phun xong mà lá cháy đồng loạt thì khả năng cao là ngộ độc.
Biểu hiện:- Cháy đều mặt lá
- Xuất hiện 1–3 ngày sau phun
- Lá non cháy nặng hơn
Nguyên nhân:
- Pha quá liều, lạm dụng chất điều hoà sinh trưởng như Paclo, thuốc chặn đọt, làm già lá nhanh
- Phun lúc nắng gắt
- Phối trộn nhiều sản phẩm
5. Cháy lá do sốc thời tiết, nắng nóng kéo dài
Hay gặp ở Đông Nam Bộ, Tây Nguyên:
- Nắng nóng >36°C
- Gió khô
- Sau mưa trái mùa rồi nắng gắt
Biểu hiện:
- Cháy mặt lá hướng tây
- Một phía tán nặng hơn
3. Giải pháp phòng trừ cháy lá sầu riêng
Biện pháp canh tác & Vệ sinh
-
Giữ ẩm độ: Sử dụng hệ thống tưới phun sương để giữ ẩm cho đất trong những ngày nắng hạn.
-
Vệ sinh vườn: Dọn sạch cỏ dại, lá bệnh vào đầu mùa mưa để triệt tiêu nơi trú ngụ của nấm.
-
Cân bằng pH: Bón vôi hoặc các chất cải tạo đất để nâng pH, giúp rễ khỏe mạnh.
- Tăng cường bổ sung phân hữu cơ, phân chuồng ủ hoai, nấm trichoderma,…để cải tạo độ tơi xốp của đất, môi trường thuận lợi cho vi sinh vật phát triển.
Biện pháp dinh dưỡng
-
Bổ sung phân bón NPK cân bằng, dinh dưỡng hữu cơ. Đặc biệt là Kali giai đoạn trước khi xổ nhụy.
-
Hạn chế hóa chất mạnh: Cân nhắc liều lượng Paclobutrazol và các loại phân bón lá có tính nóng.
Biện pháp trị nấm, côn trùng
-
Trị nấm: Sử dụng nấm đối kháng Chaetomium diệt nấm khuẩn phổ rộng, rửa vườn bằng nano đồng định kỳ.
-
Quản lý côn trùng rầy, nhện đỏ: Phun phòng rầy xanh từ khi cây nhú mũi giáo cho đến khi lá chuyển sang lá lụa; Nhện đỏ.
Bảo vệ bộ lá sầu riêng phòng trừ cháy lá là biện pháp đảm bảo năng suất hàng đầu. Bà con nên thăm vườn thường xuyên, đặc biệt là quan sát mặt dưới của lá và các dấu hiệu mới chớm để xử lý kịp thời.
